Wywiad z Franciszkiem Morasiem
Date
2011-06-25
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
capwm.local.person.name
Moraś Franciszek
capwm.local.person.birthplace
Leszno, w województwie wielkopolskim
capwm.local.person.birthdate
03.12.2027 r.
capwm.local.biogram
Franciszek Moraś urodził się 3 grudnia 1927 roku w Lesznie, w województwie wielkopolskim. Miał dwóch starszych braci. Ojciec pracował w dyrekcji kolei w Poznaniu. Po wybuchu II wojny światowej rodzina została ewakuowana wraz z innymi pracownikami kolei do Poznania, a następnie do Brześcia. W obawie przed wywiezieniem na Syberię podali się za obywateli niemieckich i zostali przewiezieni do Łodzi. Po wyjściu na jaw, iż są Polakami zabrano ich do fabryki w Konstantynowie Łódzkim. Po trzech miesiącach zostali wysłani na prace przymusowe do gospodarstwa niemieckiego. Pan Fryderyk zajmował się obrządzaniem zwierząt. Praca była ciężka, panował głód. W trakcie ewakuacji ludności niemieckiej przed nadciągającym frontem rosyjskim w 1945 r., pan Franciszek uciekł i wrócił do rodziców, którzy mieszkali we wsi oddalonej o 30 km. Przed wojną pan Franciszek ukończył 5 klas szkoły podstawowej, po wojnie skończył 6 i 7 klasę i poszedł do liceum pedagogicznego, które ukończył w 1949 roku. Otrzymał nakaz pracy w szkole na Mazurach. Wybrał placówkę w Rożyńsku, w gminie Ełk. Tam też się przeprowadził i oprócz edukacji miejscowych dzieci prowadził również kursy dla mieszkańców w ramach akcji likwidacji analfabetyzmu. W międzyczasie rozpoczął studia z geografii w Gdańsku, które przerwał po roku i zdawał egzaminy na studia z historii na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończył je w 1968 r. Ożenił się z Krystyną z d. Druba, pochodzącą z rodzimej rodziny mazurskiej. Historia pana Franciszka to opowieść o rzeczywistości II wojny światowej widzianej oczami dziecka, w tym o konieczności opuszczenia rodzinnego domu, tułaczki wojennej, pracy przymusowej i traktowania polskich robotników przez Niemców. Pojawia się również lokalny temat założenia wsi Rożyńsk oraz osadnictwa ludności z Mazowsza. Pan Franciszek omawia również losy rodziny swojej żony, w tym udział teścia, Augusta Druby, w Związku Polaków w Niemczech oraz w Plebiscycie z 1920 roku. Rodzina teściów była również zaznajomiona z lokalnym twórcą Michałem Kajką, mieszkającym w nieodległej wsi Ogródek. Pan Franciszek porusza też temat szabrowników czy też niszczenia mienia poniemieckiego (np. pomników poświęconych ofiarom I Wojny Światowej). Relacja pana Morasia to również zapis wyglądu powojennej wsi Rożyńsk oraz życia jej mieszkańców. Pan Franciszek zmarł w 2016 roku.
item.page.coverage.temporal
1800-2011
item.page.coverage.spatial
wieś Rożyńsk, w gminie Ełk
item.page.contributor.editor
Description
Keywords
item.page.description.sponsorship
W ramach projektu " "
item.page.rights.holder
Stowarzyszenie "Tratwa" w Olsztynie
capwm.local.recording.length
02:57:46
Rodzaj zabytku
Kategoria zabytku
Wewnątrz / na zewnątrz
Elewacja
Widoczne obiekty
Miejscowość (z dokumentu)/Nazwa historyczna/Powiat
Współrzędne geograf.
Uwagi o obiekcie archiwalnym
capwm.local.title.parttitle
Miejsce powstania dokumentu głównego
Ilość stron
Wymiary
Dodatki
Objętość dodatków
Uwagi o sposobie nabycia
Dostęp
Lokalne słowa kluczowe
II wojna światowa, Mazurzy, Michał Kajka, Plebiscyt 1920, Rożańsk, szkolnictwo, pracownicy przymusowi
capwm.local.termsintext
Indeks nazwisk
Cezury czasowe
Nazwa miejscowości występującej w tekście
Nazwa miejscowości właściwa dla okresu ujętego w dokumencie
Nazwa okręgu/województwa w omawianym okresie
Nazwa powiatu w omawianym okresie
Miejscowość (z dokumentu)/Nazwa właściwa dla omawianego okresu/przynależność teryt.-admin./inne(np. powiat,rejencja,kraina historyczna)
capwm.local.tarea.other
Nazwa i typ instytucji występujących w tekście
Uwagi ogólne
W trakcie nagrania uczestniczyła również p. Wiesława....
Sygnatura
ST_00021