Wywiad z Franciszkiem Morasiem
| dc.contributor.editor | Ryszard Michalski, Wioletta Michalska | |
| dc.coverage.spatial | wieś Rożyńsk, w gminie Ełk | |
| dc.coverage.temporal | 1800-2011 | |
| dc.date.accessioned | 2026-05-26T09:53:34Z | |
| dc.date.available | 2026-05-26T09:53:34Z | |
| dc.date.issued | 2011-06-25 | |
| dc.description.sponsorship | W ramach projektu " " | |
| dc.identifier.uri | https://capwm.bibliosys.pl/handle/123456789/31937 | |
| dc.language.iso | pl | |
| dc.rights.holder | Stowarzyszenie "Tratwa" w Olsztynie | |
| dc.title | Wywiad z Franciszkiem Morasiem | |
| dc.type | Recording | |
| local.biogram | Franciszek Moraś urodził się 3 grudnia 1927 roku w Lesznie, w województwie wielkopolskim. Miał dwóch starszych braci. Ojciec pracował w dyrekcji kolei w Poznaniu. Po wybuchu II wojny światowej rodzina została ewakuowana wraz z innymi pracownikami kolei do Poznania, a następnie do Brześcia. W obawie przed wywiezieniem na Syberię podali się za obywateli niemieckich i zostali przewiezieni do Łodzi. Po wyjściu na jaw, iż są Polakami zabrano ich do fabryki w Konstantynowie Łódzkim. Po trzech miesiącach zostali wysłani na prace przymusowe do gospodarstwa niemieckiego. Pan Fryderyk zajmował się obrządzaniem zwierząt. Praca była ciężka, panował głód. W trakcie ewakuacji ludności niemieckiej przed nadciągającym frontem rosyjskim w 1945 r., pan Franciszek uciekł i wrócił do rodziców, którzy mieszkali we wsi oddalonej o 30 km. Przed wojną pan Franciszek ukończył 5 klas szkoły podstawowej, po wojnie skończył 6 i 7 klasę i poszedł do liceum pedagogicznego, które ukończył w 1949 roku. Otrzymał nakaz pracy w szkole na Mazurach. Wybrał placówkę w Rożyńsku, w gminie Ełk. Tam też się przeprowadził i oprócz edukacji miejscowych dzieci prowadził również kursy dla mieszkańców w ramach akcji likwidacji analfabetyzmu. W międzyczasie rozpoczął studia z geografii w Gdańsku, które przerwał po roku i zdawał egzaminy na studia z historii na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończył je w 1968 r. Ożenił się z Krystyną z d. Druba, pochodzącą z rodzimej rodziny mazurskiej. Historia pana Franciszka to opowieść o rzeczywistości II wojny światowej widzianej oczami dziecka, w tym o konieczności opuszczenia rodzinnego domu, tułaczki wojennej, pracy przymusowej i traktowania polskich robotników przez Niemców. Pojawia się również lokalny temat założenia wsi Rożyńsk oraz osadnictwa ludności z Mazowsza. Pan Franciszek omawia również losy rodziny swojej żony, w tym udział teścia, Augusta Druby, w Związku Polaków w Niemczech oraz w Plebiscycie z 1920 roku. Rodzina teściów była również zaznajomiona z lokalnym twórcą Michałem Kajką, mieszkającym w nieodległej wsi Ogródek. Pan Franciszek porusza też temat szabrowników czy też niszczenia mienia poniemieckiego (np. pomników poświęconych ofiarom I Wojny Światowej). Relacja pana Morasia to również zapis wyglądu powojennej wsi Rożyńsk oraz życia jej mieszkańców. Pan Franciszek zmarł w 2016 roku. | |
| local.callnumber | ST_00021 | |
| local.notes | W trakcie nagrania uczestniczyła również p. Wiesława.... | |
| local.person.birthdate | 03.12.2027 r. | |
| local.person.birthplace | Leszno, w województwie wielkopolskim | |
| local.person.name | Moraś Franciszek | |
| local.recording.length | 02:57:46 | |
| local.subject | II wojna światowa | |
| local.subject | Mazurzy | |
| local.subject | Michał Kajka | |
| local.subject | Plebiscyt 1920 | |
| local.subject | Rożańsk | |
| local.subject | szkolnictwo | |
| local.subject | pracownicy przymusowi |
Files
License bundle
1 - 1 of 1
No Thumbnail Available
- Name:
- license.txt
- Size:
- 297 B
- Format:
- Item-specific license agreed to upon submission
- Description: