Publikacje
Permanent URI for this collection
Księgozbiory przedwojenne - publikacje
Browse
Recent Submissions
Item Dzieje dawnego księgozbioru dominikanów elbląskich(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Chlebus EwaPodupadły w wyniku reformacji klasztor dominikański w Elblągu został ostatecznie w 1542 r. przekazany radzie miasta. Aż do początków XVIII w. księgozbiór klasztorny pozostawał w swojej dawnej lokalizacji nad małym refektarzem. Książki z księgozbioru elbląskich dominikanów różnymi drogami trafiły do biblioteki gimnazjalnej, przekształconej w 1867 r. w Bibliotekę Miejską. Pierwszą partię książek przekazanych bibliotece stanowiły woluminy przejęte przez rektora gimnazjum w 1710 r. Druga partia to woluminy, które przed zburzeniem refektarza klasztornego w 1818 roku przeniesiono najpierw do biblioteki ratuszowej, a następnie około 1840 r. do biblioteki gimnazjalnej. Kolejna partia książek podominikańskich, to druki i rękopisy znalezione w kościele mariackim i przekazane do Biblioteki Miejskiej w 1863 r. Ostatnie relikty klasztornej książnicy przekazane do Biblioteki Miejskiej to część kolekcji kolekcjonera Jana Jakuba Conventa.Item Królewieckie oprawy renesansowe i manierystyczne z XVI - 1 połowy XVII wieku(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Wagner ArkadiuszW artykule scharakteryzowano rozwój stylowy opraw królewieckich w erze renesansu u manieryzmu, przypadającej na 2 ćw. XVI – około połowę XVII w. Bazując na szczupłych materiałach źródłowych oraz śladowo przebadanym materiale zabytkowym prześledzono proces odchodzenia introligatorów królewieckich od tradycji gotyckiej. Skupiając uwagę na kolejnych mistrzach introligatorskich, charakteryzowano ich orientację formalno-stylową, przywołując zarazem najistotniejsze dane dotyczące funkcjonowania ich warsztatów. Osobne miejsce zarezerwowano dla unikatowego zbioru 20 opraw z tzw. Srebrnej Biblioteki ks. Albrechta Pruskiego i jego drugiej żony Anny Marii. W dalszej kolejności przyjrzano się przemianom w sferze materiałowo-technicznej i zdobniczej na oprawach 2 poł. XVI w., podlegających wyraźnym wpływom tzw. stylu wittenberskiego. Na koniec zdiagnozowano przyczyny stagnacji w introligatorstwie Królewca 1 poł. XVII w., objawiającej się przede wszystkim powielaniem starych schematów dekoracyjnych.Item Proweniencje królewieckie w księgozbiorze Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Łuczyńska AlicjaBiblioteka Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie swoją działalność rozpoczęła zaraz po zakończeniu II wojny światowej. Pierwszymi woluminami w jej księgozbiorze były poniemieckie książki pochodzące z opustoszałych dworów, kościołów oraz budynków użyteczności publicznej. Zwożone one były do założonej na zamku składnicy. Najwięcej woluminów pochodziło ze zbiorów organów państwowych i instytucjonalnych, zwłaszcza zgromadzonych niegdyś w Królewcu (Königsbergu). Królewieckie woluminy przechowywane w zbiorach Biblioteki Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie szacuje się na dzień dzisiejszy na liczbę około 1000 tytułów. Są to stare druki, wydawnictwa wydane po 1801 r. i ciągłe. Znaki proweniencyjne tam umieszczone są obecnie szczegółowo badane w ramach projektu „Księgozbiory przedwojenne jako źródło do historii Warmii i Mazur”.Item Biskup warmiński Szymon Rudnicki w starych drukach Biblioteki „Hosianum” w Olsztynie(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Garwoliński TomaszSzymon Rudnicki był biskupem warmińskim w latach 1604-1621. Po swoich poprzednikach kontynuował potrydencką reformę Kościoła, co zostało udokumentowane przede wszystkim w drukach urzędowych i liturgicznych. Przechowywane są one w największej ilości w zbiorach Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej „Hosianum” w Olsztynie. Niniejsze opracowanie – przez przybliżenie opisów i historii starych druków związanych z postacią biskupa – ukazuje go jako bibliofila oraz gorliwego rządcę diecezji. Omówiony został jeden wolumin z księgozbioru bp. Rudnickiego, konstytucje synodu z 1610 roku oraz agendy liturgiczne, a także siedemnastowieczne biografie hierarchy i dwie odmiany jego herbu.Item Stare druki Biblioteki Archiwum Państwowego w Olsztynie i ich proweniencja(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Jaroszewicz-Pieresławcew ZojaStare druki Biblioteki Archiwum Państwowego w Olsztynie dotychczas nie były przedmiotem badań. Wpłynęły do biblioteki w latach 1947-1951 podczas zabezpieczania zbiorów archiwalnych i bibliotecznych z terenów Prus Wschodnich. Rozpoznano 783 woluminów pod względem struktury proweniencyjnej. Omówiono fragmenty historycznych księgozbiorów warmińskich: Biblioteki Liceum Hosianum - spadkobierczyni biblioteki kolegium jezuickiego w Braniewie i Biblioteki Beneficjum Św. Anny w Pieniężnie. Scharakteryzowano druki z bibliotek podworskich: Dohnów w Markowie i Finckensteinów w Jaśkowie. Z księgozbiorów ewakuowanych przez władze niemieckie z Królewca i zdeponowanych w majątkach rodów wschodnio-pruskich z zamiarem wywiezienia do Rzeszy, przedstawiono zasób Biblioteki Miejskiej w Królewcu. Wskazano na konieczność szczegółowych badań, co umożliwi Elektroniczna Baza Proweniencji, tworzona przez pracowników Biblioteki w ramach projektu „Księgozbiory przedwojenne jako źródło do historii Warmii i Mazur”.Item XIX-wieczny księgozbiór Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Romulewicz Anita JoannaArtykuł charakteryzuje kolekcję XIX-wiecznych druków w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Emilii Sukertowej-Biedrawiny w Olsztynie. Materiał stanowi źródło aktualnego stanu liczebnego i chronologicznego księgozbioru. Autorka omawia pochodzenie zasobu biblioteki z perspektywy prowadzonych od 2022 roku badań proweniencyjnych, a także historii placówki w kontekście tworzenia się bibliotek powojennych Olsztyna oraz losów zbiorów poniemieckich. Celem referatu jest wstępna analiza merytoryczna i wydawnicza zbioru, w tym języka publikacji, miejsc wydania oraz zakresu tematycznego druków, ze szczególnym wyróżnieniem wątków regionalnych (wschodniopruskich), a także przybliżenie obecnego stanu zachowania zbioru w świetle przeprowadzonych w ostatnich latach prac konserwatorskich. Przyjrzenie się tym zagadnieniom pozwoli na włączenie kolekcji ksiąg zabytkowych WBP w Olsztynie do badań w zakresie historii bibliotekarstwa na Warmii i Mazurach, jak i rozszerzenie opieki konserwatorskiej.Item Książkowe znaki własnościowe jako źródło do biografii wybitnych uczonych na przykładzie księgozbioru Jana Włodka(Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2024-10-31) Bujko AnnaJan Włodek był wybitnym uczonym zakresie nauk rolniczych, którego edukacja przypadła na koniec XIX i początek XX w. Jego życie doskonale odzwierciedla należący do niego księgozbiór, a dokładnie znaki własnościowe, którymi sygnował swoje książki. Poza ekslibrisami i pieczątkami książki te zawierają wiele odręcznych zapisów, wskazujących na daty i miejsca pobytu lub podróży, w których Włodek książkę czytał lub zakupił. Celem artykułu jest przedstawienie życiorysu Jana Włodka w kontekście zgromadzonego przez niego księgozbioru, znajdującego się obecnie w Bibliotece Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Pokazana zostanie także podróż książek, w efekcie której najpierw księgozbiór ten trafił do Łodzi, a w 1950 r. do Olsztyna. Choć w drodze kwerendy w Bibliotece Uniwersyteckiej wyodrębniono dotąd ponad 700 woluminów, „włodkoviana” stanowią nieocenione źródło do biografii tego wybitnego uczonego.